01 เม.ย. 5 ความเชื่อค่า pH ของน้ำ และมาตรฐานน้ำดื่มที่ถูกต้อง
Key Takeaways
ค่า pH ของน้ำ คือหน่วยวัดความเป็นกรดด่างที่มีความสำคัญต่อการบริโภคและกระบวนการทางอุตสาหกรรม น้ำเปล่าบริสุทธิ์ไม่จำเป็นต้องมีค่า pH อยู่ที่ 7.0 เสมอไป โดยเกณฑ์มาตรฐานของค่า ph น้ำดื่มที่ปลอดภัยต่อร่างกายจะอยู่ในช่วง 6.5 ถึง 8.5 การบริโภคน้ำที่มีค่า ph สูง หรือน้ำด่างในปริมาณมากเกินไปอาจส่งผลกระทบต่อการทำงานของอวัยวะภายในได้ ดังนั้น การทำความเข้าใจเกี่ยวกับระดับค่า pH ที่เหมาะสมจึงช่วยรักษาสมดุลของร่างกายและป้องกันความเสียหายในระบบการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
pH เป็นคำที่ย่อมาจากภาษาละติน Pondus Hydrogenii หมายถึงหน่วยที่ใช้วัดค่าความเป็นกรดด่างของสารละลาย โดยค่า pH ของน้ำจะอยู่ในช่วง 0 ถึง 14 โดยค่า 7 เป็นค่ากลาง หากค่า pH น้อยกว่า 7 หมายถึง สารนั้น ๆ มีความเป็นกรด ตรงกันข้าม หากค่า pH มากกว่า 7 สารนั้น ๆ ก็จะเป็นด่าง
ในปัจจุบันค่า pH ของน้ำมีความสำคัญอย่างยิ่ง เป็นมาตรฐานที่ผู้ประกอบการต้องยึดถือ เพราะถ้านำน้ำที่ค่า pH ไม่เหมาะสมมาใช้ในขั้นตอนอุตสาหกรรมการผลิต หรือแม้แต่การระบายน้ำเสียที่มีค่า pH ไม่ตรงตามเกณฑ์ออกสู่สาธารณะ ก็มีโอกาสที่จะเกิดผลกระทบในวงกว้างได้ ดังนั้น เพื่อความเข้าใจที่ถูกต้อง บทความนี้จึงจะมาเจาะลึก 5 ความเชื่อเกี่ยวกับค่า pH ของน้ำที่ส่งต่อกันมารุ่นสู่รุ่น ว่าข้อไหนเป็นเรื่องจริง ข้อไหนไม่จริงบ้าง ติดตามได้เลย
5 ความเชื่อเกี่ยวกับค่า pH ของน้ำที่ส่งต่อกันมา
ความเชื่อที่ 1 : น้ำเปล่าต้องมีค่า pH ที่ 7.0 เป๊ะ ๆ เท่านั้น
คำตอบ: ไม่จริง
เนื่องจากค่า pH ของน้ำ มีตั้งแต่ 0-14 ดังนั้น หลายคนจึงเข้าใจไปว่าน้ำเปล่าที่ถือเป็นน้ำบริสุทธิ์น่าจะมีค่า pH Balance ในน้ำที่จุดศูนย์กลาง หรือเท่ากับ 7 แบบเป๊ะ ๆ เท่านั้นถึงจะสามารถนำมาบริโภคได้ นี่คือความเชื่อที่ผิด
จริงอยู่ที่โดยส่วนใหญ่แล้วน้ำเปล่าจะมีค่าความเป็นกรดด่างอยู่ที่ประมาณ 7 แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป๊ะที่ 7 เสมอไปถึงจะสามารถดื่มได้ เนื่องจากค่า pH สามารถมากหรือน้อยกว่า 7 ได้ ตามปัจจัยต่าง ๆ ดังต่อไปนี้
- อุณหภูมิ : เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น น้ำจะแตกตัวเป็นไอออนมากขึ้น ทำให้ค่า pH ลดลง
- แรงดันของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ละลายในน้ำ : ยิ่งมีก๊าซละลายมากเท่าไร ค่า pH จะยิ่งลดลง
- ความบริสุทธิ์ของน้ำ : หากมีสารอื่นปนเปื้อนอยู่ เช่น โลหะ แร่ธาตุ จะทำให้ค่า pH ของน้ำเปลี่ยนไป
หากเกิดคำถามว่า น้ำดื่มต้องมีค่า pH เท่าไรจึงจะปลอดภัย องค์การอนามัยโลก (WHO) และมาตรฐานน้ำดื่มทั่วไป กำหนดให้น้ำดื่มที่ปลอดภัยควรมีค่า pH อยู่ในช่วง 6.5 ถึง 8.5
ความเชื่อที่ 2: ค่า pH ของน้ำมีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิต
คำตอบ: จริง
ค่า pH Balance ในน้ำมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิด เนื่องจากน้ำเป็นองค์ประกอบหลักของเซลล์ และยังเป็นตัวกลางในปฏิกิริยาเคมีชีวภาพต่าง ๆ ภายในร่างกาย
สิ่งมีชีวิตส่วนใหญ่ รวมถึงมนุษย์จำเป็นต้องรักษาค่า pH ภายในร่างกายให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในของเหลวภายในร่างกาย เช่น เลือด น้ำเหลือง และน้ำย่อย ซึ่งค่า pH ที่เบี่ยงเบนออกจากค่าปกติย่อมส่งผลเสียต่อการทำงานของเอนไซม์และกระบวนการต่าง ๆ และหากค่า pH เปลี่ยนแปลงมากเกินไปอาจก่อให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้
ความเชื่อที่ 3 : น้ำด่างสามารถช่วยรักษาโรคได้
คำตอบ: ไม่จริง
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา กระแสการดื่ม “น้ำด่าง” หรือ “น้ำอัลคาไลน์” ซึ่งเป็นน้ำที่มีค่า pH ของน้ำสูงกว่าน้ำปกติ พร้อมความเชื่อที่ว่ามีประโยชน์ต่อสุขภาพมากมาย เช่น ช่วยลดกรดในกระเพาะอาหาร บำรุงกระดูก ป้องกันมะเร็ง และอื่น ๆ ได้รับความนิยมอย่างมาก ซึ่งไม่ใช่แค่ในบ้านเราเท่านั้น แต่เป็นทั่วทั้งโลก
สำหรับความเชื่อนี้ยังไม่มีงานวิจัยทางการแพทย์และวิทยาศาสตร์มากพอ จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าเป็นความจริงหรือไม่ แต่การบริโภคน้ำด่างในปริมาณที่มากเกินไปย่อมเกิดผลเสียต่อร่างกาย โดยเฉพาะกับผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ไตไม่แข็งแรง เพราะทำให้เกิดอาการไตวายได้
ความเชื่อที่ 4 : การดื่มน้ำที่มีค่า pH ต่ำหรือสูงเกินไปจะทำให้ฟันผุ
คำตอบ: จริงบางส่วน
เนื่องจากปัญหาฟันผุเกิดได้จากหลากหลายปัจจัย ซึ่งการดื่มน้ำที่มีค่า pH ต่ำหรือสูงเกินเป็นเพียงหนึ่งในสาเหตุเล็ก ๆ เท่านั้น
- น้ำที่มีค่า pH ต่ำ (ฤทธิ์เป็นกรด) เช่น น้ำอัดลม น้ำผลไม้รสเปรี้ยว จะมีฤทธิ์ในการกัดกร่อนสารเคลือบฟัน ทำให้แร่ธาตุบนผิวฟันละลาย ฟันอ่อนแอ เกิดรูพรุน และนำไปสู่ปัญหาฟันผุได้ง่าย
- น้ำที่มีค่า pH สูง (ฤทธิ์เป็นด่าง) แม้จะไม่มีฤทธิ์กัดกร่อนเคลือบฟันโดยตรง แต่อาจรบกวนสมดุลของระบบนิเวศในช่องปาก ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของแบคทีเรียชนิดดีและจุลินทรีย์ ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพช่องปากในระยะยาว
ความเชื่อที่ 5 : ควรดื่มน้ำที่มีค่า pH ที่เหมาะสม
คำตอบ: จริง
แม้ร่างกายมนุษย์จะมีกลไกในการปรับสมดุลกรดด่างได้เอง แต่ก็ควรบริโภคน้ำดื่มที่มีค่าความเป็นกรดด่างอยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม ดังนั้น ความเชื่อนี้จึงเป็นความจริง
องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำว่าควรดื่มน้ำที่มีค่า pH ระหว่าง 6.5-8.5 เพราะเป็นค่าที่เหมาะสมกับการดำรงชีวิต และไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องกังวลเรื่องค่า pH ของน้ำดื่มมากนัก ขอแค่ให้เป็นน้ำที่ค่า pH อยู่ในเกณฑ์นี้ และสะอาดก็เพียงพอ
ตารางเปรียบเทียบระดับค่า pH ในสารละลายต่าง ๆ
เพื่อให้เห็นภาพค่า pH ในน้ำหรือสารละลายต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน เราได้สรุปความแตกต่างมาให้ดังตารางด้านล่างนี้
| ประเภทของสารละลาย/น้ำ | ระดับค่า pH โดยประมาณ | คุณสมบัติ |
|---|---|---|
| น้ำย่อยในกระเพาะอาหาร | 1.5-3.5 | กรดรุนแรง |
| น้ำอัดลม / น้ำส้มสายชู | 2.5-3.5 | กรด |
| น้ำฝนธรรมชาติ | 5.0-5.5 | กรดอ่อน |
| น้ำดื่มทั่วไป / น้ำประปา | 6.5-8.5 | เป็นกลาง (ปลอดภัยต่อการบริโภค) |
| เลือดมนุษย์ | 7.35-7.45 | ด่างอ่อน |
| น้ำด่าง (Alkaline Water) | 8.0-9.0 | ด่าง |
| น้ำสบู่ / น้ำยาล้างจาน | 9.0-10.0 | ด่าง |
| สารฟอกขาว | 12.0-13.0 | ด่างรุนแรง |
ความสำคัญของการควบคุมค่า pH ในภาคอุตสาหกรรม
นอกจากการบริโภคแล้ว ค่า pH ของน้ำยังเป็นหัวใจสำคัญในภาคอุตสาหกรรม การใช้น้ำที่มีค่า pH ไม่ตรงตามมาตรฐานของแต่ละกระบวนการผลิต สามารถก่อให้เกิดปัญหาใหญ่ได้ เช่น
- การกัดกร่อนของเครื่องจักร น้ำที่มีฤทธิ์เป็นกรดจะกัดกร่อนท่อโลหะ หม้อไอน้ำ (Boiler) และระบบหล่อเย็น ทำให้เครื่องจักรชำรุดก่อนเวลาอันควร
- การเกิดตะกรัน น้ำที่มีค่าความเป็นด่างสูง มักทำให้เกิดการตกตะกอนของแร่ธาตุ กลายเป็นตะกรันอุดตันในระบบท่อ
- ประสิทธิภาพการบำบัดน้ำเสีย จุลินทรีย์ที่ใช้ในระบบบำบัดน้ำเสียทางชีวภาพ จะทำงานได้ดีในช่วงค่า pH 6.5-8.5 หากน้ำเสียมีค่า pH ผิดเพี้ยนไป ระบบบำบัดจะล้มเหลวและผิดกฎหมายสิ่งแวดล้อมทันที
Health & Envitech บริการรับตรวจสอบคุณภาพน้ำดื่มอย่างครบวงจร
เมื่อรู้แบบนี้แล้ว ผู้ประกอบการท่านใดที่อยากให้น้ำในทุกกระบวนการในโรงงานมีค่า pH ของน้ำที่เหมาะสม แนะนำให้ใช้บริการรับตรวจสอบคุณภาพน้ำครบวงจร จาก Health & Envitech ที่มีความเชี่ยวชาญและมีประสบการณ์ในการดำเนินงาน โดยการเก็บตัวอย่าง และวิเคราะห์ผลการทดสอบ เป็นไปตามมาตรฐานวิธีการตรวจสอบคุณภาพน้ำและน้ำเสีย (Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater) ขององค์กร APHA, AWWA และ WEF ทั้งน้ำดื่มทั่วไปและน้ำ RO เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานอย่างต่อเนื่อง
สนใจรับคำปรึกษาหรือข้อมูลเพิ่มเติม ติดต่อ
- โทรศัพท์ : 0-2952-6305-9
- LINE Official : https://lin.ee/5oJIwdk
- อีเมล : service@healthenvi.com
ข้อมูลอ้างอิง:
- What is pH?. สืบค้นเมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2567 จาก https://www.wwdmag.com/
- The pH of water: What to know. สืบค้นเมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2567 จาก https://www.medicalnewstoday.com/
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับค่า pH ของน้ำ (FAQs)
Q: ควรตรวจค่า pH ของน้ำดื่มและน้ำใช้ในโรงงานบ่อยแค่ไหน ?
A: สำหรับโรงงานอุตสาหกรรม ความถี่ในการตรวจวัดคุณภาพน้ำขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้งานและข้อกำหนดของกรมโรงงานอุตสาหกรรม โดยทั่วไป แนะนำให้ตรวจเช็กค่า pH ในระบบน้ำใช้และน้ำหล่อเย็นเป็นประจำทุกวัน หรือทุกสัปดาห์ ส่วนน้ำทิ้งหรือน้ำเสีย ต้องทำการตรวจวัดและรายงานผลตามรอบที่กฎหมายกำหนดอย่างเคร่งครัด เพื่อป้องกันสารปนเปื้อนหลุดรอดสู่สิ่งแวดล้อม
Q: Health & Envitech ให้บริการรับตรวจสอบคุณภาพน้ำประเภทใดบ้าง ?
A: Health & Envitech ให้บริการครอบคลุมตั้งแต่การตรวจสอบคุณภาพน้ำดื่ม น้ำประปา น้ำบาดาล น้ำบริสุทธิ์ (RO) สำหรับกระบวนการผลิต ไปจนถึงน้ำทิ้งและน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม โดยสามารถตรวจวิเคราะห์ได้ทั้งค่า pH, ค่า BOD/COD, โลหะหนัก และสารปนเปื้อนอื่น ๆ อย่างครบถ้วน
Q: สามารถใช้เครื่องมือวัดค่า pH แบบพกพา (pH Meter) แทนการส่งห้องปฏิบัติการได้หรือไม่ ?
A: การใช้ pH Meter แบบพกพาสามารถทำได้สำหรับการตรวจสอบเบื้องต้นหน้างาน เพื่อเฝ้าระวังระบบอย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม เครื่องมือพกพามักมีความคลาดเคลื่อนและต้องได้รับการสอบเทียบ (Calibration) อย่างสม่ำเสมอ หากต้องการผลวิเคราะห์เพื่อใช้รับรองมาตรฐานกระบวนการผลิต หรือใช้เป็นเอกสารอ้างอิงทางกฎหมาย จำเป็นต้องส่งตัวอย่างน้ำให้ห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐาน ISO/IEC 17025 เป็นผู้ดำเนินการเท่านั้น